روتر مش (Mesh Wi-Fi) چیست؟

تصور کنید در حال تماشای یک فیلم با کیفیت بالا هستید یا وسط یک تماس تصویری کاری و مهم قرار دارید . همین که از اتاق پذیرایی به سمت اتاق خواب یا آشپزخانه قدم می زنید ، تصویر گیر می کند ، صدا قطع و وصل می شود و در نهایت پیام ناامید کننده قطع اتصال اینترنت روی صفحه نمایان می شود . این سناریو کابوس مشترک بسیاری از کاربران اینترنت در خانه ها و محل های کار است .

سال ها است که راهکار سنتی برای فرار از این مشکل ، خرید یک مودم قوی تر با آنتن های غول پیکر یا استفاده از دستگاه های تقویت کننده سیگنال یا همان اکستندرها بوده است . اما آیا این روش ها توانسته اند واقعا تجربه ای بی نقص از وب گردی و شبکه به ما بدهند ؟ واقعیت این است که خیر .

این روزها فناوری تازه تری به نام روتر مش یا شبکه وای فای مش (Mesh Wi-Fi) به استاندارد طلایی شبکه های خانگی و سازمانی تبدیل شده است . در این مقاله از فروشگاه اینترنتی زیبوکالا قصد داریم بدون پیچیده گویی ، صفر تا صد سیستم مش وای فای را کالبدشکافی کنیم ، تفاوت های اساسی آن را با روترهای قدیمی توضیح دهیم و ببینیم چه زمانی خرید این سیستم برای خانه یا محیط کار شما ارزش واقعی پیدا می کند .

روتر مش (Mesh Wi-Fi) چیست؟

اگر بخواهیم به زبان ساده توضیح دهیم ، سیستم وای فای مش یک شبکه یکپارچه و به هم پیوسته بی سیم است که از چندین دستگاه تشکیل شده است . در این سیستم ، به جای اینکه کل فشار پخش سیگنال روی دوش یک مودم یا روتر تنها در گوشه ای از خانه باشد ، چندین ایستگاه یا نود (Node) در نقاط مختلف ساختمان مستقر می شوند .

یکی از این نودها به عنوان نود اصلی مستقیما به مودم یا کابل ورودی اینترنت شما متصل می شود و نقش روتر اصلی را ایفا می کند . سایر نودها که با نام های ماهواره ، پاد یا ایستگاه کمکی شناخته می شوند ، در قسمت های دیگر محیط قرار می گیرند . تمام این دستگاه ها با یکدیگر در ارتباط بی وقفه هستند و به صورت مشترک ، یک چتر محافظتی وای فای یکدست را در سرتاسر فضا پهن می کنند.

مهم ترین ویژگی این است که این دستگاه ها یک نام کاربری وای فای (SSID) و یک رمز عبور یکتا دارند . یعنی وقتی در خانه جابجا می شوید ، گوشی یا لپ تاپ شما مدام به دنبال شبکه جدید نمی گردد و بدون اینکه متوجه شوید ، سیگنال بدون حتی یک ثانیه قطعی بین نودها جابجا می شود .

سیستم مش وای فای چگونه کار می کند ؟

برای درک بهتر ساز و کار این فناوری ، می توانیم تفاوت معماری ستاره ای سنتی را با معماری شبکه ای مش مقایسه کنیم .

در روترهای قدیمی ، معماری به شکل ستاره است . روتر در مرکز قرار دارد و همه دستگاه ها مانند لپ تاپ ، تلویزیون هوشمند و گوشی موبایل باید مستقیما به همین مرکز وصل شوند . اگر دیواری ضخیم بین شما و مرکز باشد یا فاصله زیاد شود ، سیگنال ضعیف و پکت های داده گم می شوند .

اما در سیستم مش ، معماری شبکه ای و تار عنکبوتی است . دستگاه ها نه تنها با نود اصلی ، بلکه با یکدیگر نیز صحبت می کنند . در این ساختار سه مفهوم فنی کلیدی وجود دارد :

• مسیریابی پویا و هوشمند (Dynamic Routing) 

نودهای مش دائما ترافیک شبکه را مانیتور می کنند . اگر شما در حال دانلود فایلی سنگین باشید ، هوش مصنوعی داخلی دستگاه تشخیص می دهد که داده ها از کدام مسیر و از طریق کدام نود با کمترین تاخیر (Latency) به دست شما برسند .

• ترمیم خودکار یا Self-Healing 

فرض کنید یکی از نودهای فرعی داخل راهرو یا حیاط به دلیل کشیده شدن دوشاخه خاموش شود . در شبکه های سنتی بخشی از خانه کاملا کور می شود . اما در سیستم مش ، نودهای مجاور به سرعت غیبت آن دستگاه را حس می کنند و داده ها را از مسیر نود دیگر عبور می دهند تا شما هرگز متوجه قطعی نشوید .

• جابجایی یکپارچه یا Seamless Roaming 

این قابلیت جادویی ترین بخش شبکه مش است . روترهای مش از پروتکل های استاندارد شبکه مثل 802.11k ، 802.11v و 802.11r استفاده می کنند . به لطف این پروتکل ها ، وقتی شما در حال حرکت هستید ، دستگاه گیرنده شما به آرامی و بدون قطع شدن بسته های داده از نود ضعیف تر جدا شده و به نزدیک ترین نود متصل می شود .

اجزای اصلی تشکیل دهنده یک پکیج روتر مش

وقتی یک بسته سیستم مش وای فای را باز می کنید ، عموما تجهیزات زیر را مشاهده خواهید کرد :

1. نود اصلی (Main Router Node) : دارای پورت شبکه برای اتصال به مودم اصلی یا اینترنت فیبر نوری است و مدیریت توزیع آی پی (DHCP) و تنظیمات امنیتی را به دست می گیرد .
2. نودهای ماهواره ای (Satellite Nodes) : واحدهایی هستند که فقط به پریز برق وصل می شوند و به شکل بی سیم یا با کابل شبکه با نود مادر هماهنگ می شوند .
3. اپلیکیشن اختصاصی موبایل : بر خلاف مودم های قدیمی که باید با مرورگر وارد آی پی 192.168.1.1 می شدید ، سیستم های مش تقریبا همگی از طریق اپلیکیشن های بسیار مدرن روی گوشی تنظیم می شوند و نقشه چینش و کیفیت اتصال نودها را نشان می دهند .

تفاوت روتر مش با روترهای سنتی و اکستندرها (Repeater)

بسیاری از مشتریانی که با تیم پشتیبانی زیبوکالا تماس می گیرند این سوال را می پرسند : « چرا وقتی می توان با هزینه کمتر یک تقویت کننده امواج یا رپیتر خرید ، باید به سراغ سیستم مش برویم ؟ »

برای پاسخ دقیق ، جدول زیر و توضیحات پس از آن تفاوت این تجهیزات را روشن می کند :

چرا اکستندرها راهکار کاملی نیستند ؟

اکستندر امواج دریافتی از مودم را گرفته و مجددا بازپخش می کند . این یعنی سیگنال ضعیف را تقویت می کند ، نه اینترنت باکیفیت را . علاوه بر این ، چون رپیترها تک باندی هستند یا ارتباط اختصاصی ندارند ، پهنای باند شما را نصف می کنند و هنگام جابجایی بین اتاق ها ، گوشی شما تا آخرین لحظه به سیگنال ضعیف مودم اصلی می چسبد و خودکار سوئیچ نمی کند .

مزایای استفاده از روتر مش

سرمایه گذاری روی خرید یک ست مش وای فای کیفیت تجربه کاربری شما را متحول می کند . مهم ترین این مزایا عبارتند از :

• حذف کامل نقاط کور (Dead Zones)

در هر ساختمانی جاهایی وجود دارد که امواج وای فای به سختی به آنجا می رسد ؛ مثلا پشت حمام ، اتاق های انتهای راهرو ، زیرزمین یا پشت بام . سیستم مش با قرارگیری نودها در گلوگاه ها ، این نقاط مرده را به طور کامل پاکسازی می کند .

• پایداری بی نظیر برای بازی آنلاین و استریم

گیمرها می دانند که نوسان پینگ یا جیتر چقدر آزاردهنده است . سیستم مش با استفاده از باندهای ارتباطی اختصاصی (Backhaul) تاخیر انتقال داده را به صفر نزدیک می کند و مانع پکت لاست در هنگام بازی آنلاین می شود .

• راه اندازی و مدیریت بسیار آسان

حتی اگر دانشی از شبکه های کامپیوتری نداشته باشید ، باز هم راه اندازی مش برایتان آسان خواهد بود . اپلیکیشن مرحله به مرحله به شما می گوید نود بعدی را در کجای خانه بگذارید تا بهترین راندمان را دریافت کنید .

• ویژگی های امنیتی پیشرفته و کنترل والدین

روترهای مش پیشرفته اغلب به سیستم های پایش زنده امنیتی مجهز هستند . شما می توانید دسترسی کودکان به سایت های نامناسب را مسدود کنید ، زمان خواب برای قطعی اینترنت آنها تعیین کنید یا برای مهمانان بدون افشای رمز عبور اصلی ، یک شبکه مهمان ایزوله بسازید .

چه زمانی به روتر مش نیاز داریم ؟

سیستم مش با وجود تمام شگفتی هایش ، برای هر کاربری ضروری نیست . در شرایط زیر خرید سیستم مش اکیدا پیشنهاد می شود :

• مساحت خانه یا دفتر کار شما بیش از 120 الی 150 متر مربع باشد .
• سازه ساختمان شما دوبلکس ، سوبلکس یا چند طبقه باشد .
• دیوارهای خانه ضخیم بوده و بتن آرمه یا سازه فلزی سنگین داشته باشد .
• تعداد دستگاه های متصل به وای فای بالا باشد (به خصوص خانه های هوشمند با ده ها سنسور) .
• جلسات ویدئویی متعدد دارید و مدام با لپ تاپ در محیط جابجا می شوید .

انواع ارتباط بک هال (Backhaul) در روترهای مش

کلمه بک هال یکی از اصطلاحات کلیدی در بررسی روترهای مش است . بک هال یعنی همان مسیر ارتباطی اختصاصی که داده ها بین نودهای مش رد و بدل می شوند . این ارتباط به دو صورت انجام می پذیرد :

• بک هال بی سیم (Wireless Backhaul)

در این حالت ، نودها صرفا با امواج وای فای به یکدیگر وصل می شوند . روترهای مش به دو دسته دو بانده (Dual-Band) و سه بانده (Tri-Band) تقسیم می شوند . در روترهای سه بانده ، یک باند کامل پنج گیگاهرتز به تبادل داده بین نودها اختصاص می یابد تا سرعت کاربران کم نشود .

• بک هال سیمی (Ethernet Backhaul)

اگر در ساختمان خود کابل کشی شبکه (LAN) از پیش تعبیه شده دارید ، می توانید نودها را با کابل شبکه اترنت به یکدیگر متصل کنید . در این صورت سرعت انتقال داده میان نودها به گیگابیت بر ثانیه می رسد و بالاترین کیفیت ممکن را تجربه خواهید کرد .

معایب و چالش های سیستم های وای فای مش

1. هزینه اولیه بالاتر : خرید پکیج های دو یا سه تایی مش معمولا گران تر از یک تک روتر پرچمدار است .
2. اشغال پریزهای برق بیشتر : به ازای هر نود اضافی در ساختمان ، شما باید یک پریز برق مجزا اختصاص دهید .
3. زیاده روی در محیط های کوچک : استفاده از سیستم چند نودی در آپارتمان های کوچک نقلی نه تنها سودی ندارد ، بلکه تداخل فرکانسی ایجاد می کند .

راهنمای گام به گام نصب و مکان یابی اصولی نودها

برای دریافت بهترین بازدهی از شبکه مش ، محل استقرار نودها نقشی حیاتی دارد . این نکات را همیشه رعایت کنید :

• نود اصلی را نزدیک مودم بگذارید : ترجیحا در ارتفاع مناسب و دور از کمد های دربسته قرار گیرد .
• قانون نصف مسیر : نود دوم نباید درست در نقطه ای که وای فای قطع می شود قرار گیرد . آن را در میانه راه بین نود اصلی و نقطه کور نصب کنید تا سیگنال مناسبی دریافت و بازپخش کند .
• دوری از موانع فلزی و ماکروویو : لوازم بزرگ آشپزخانه مثل یخچال و فر ماکروویو قاتل امواج بیسیم هستند ؛ نودها را با فاصله از آنها مستقر کنید .

نتیجه گیری

فناوری روتر مش خط بطلانی بر تمام دردسرهای افت سرعت ، قطع شدن تماس ها و گیر کردن ویدیوها کشیده است . اگر به دنبال اتصالی پایدار ، سریع و بی وقفه هستید و از سر و کله زدن با اکستندرهای کم کیفیت خسته شده اید ، ورود به دنیای مش وای فای بهترین سرمایه گذاری برای محیط کار یا زندگی شما است .

اگر قصد بررسی و خرید جدید ترین تجهیزات شبکه ، مودم ها و روترهای مش از معتبرترین برندهای جهانی را دارید ، می توانید تنوع گسترده این محصولات را در بخش تجهیزات شبکه فروشگاه زیبوکالا با گارانتی معتبر و پشتیبانی فنی بررسی و تهیه نمایید .

سوالات متداول

• آیا برای راه اندازی سیستم مش وای فای حتما باید اینترنت فیبر نوری داشته باشیم ؟

خیر ، سیستم های مش با هر نوع اینترنتی از جمله اینترنت ADSL معمولی ، VDSL و فیبر نوری سازگاری کامل دارند . نود اصلی با یک کابل شبکه ساده به مودم یا روتر فعلی شما وصل می شود و اینترنت موجود را در سرتاسر خانه پخش می کند .

• تفاوت اصلی بین اکستندر و روتر مش چیست ؟

اکستندرها سیگنال ضعیف وای فای را دریافت کرده و دوباره باز پخش می کنند که این کار معمولا باعث افت سرعت اینترنت و ایجاد نام های کاربری جداگانه می شود . در مقابل ، سیستم مش یک شبکه یکپارچه با سرعت بالا و بدون افت پهنای باند ایجاد می کند که دستگاه شما هنگام حرکت به صورت خودکار به بهترین نود متصل می شود .

• آیا می توانیم نودهای مش را به جای اتصال بی سیم ، با کابل شبکه به هم وصل کنیم ؟

بله ، این روش که به نام بک هال اترنت (Ethernet Backhaul) شناخته می شود ، بهترین و پایدارترین حالت ممکن است . اگر در ساختمان خود کابل کشی شبکه دارید ، اتصال نودها با کابل باعث می شود سرعت انتقال داده به بالاترین حد ممکن برسد و هیچ افت سرعتی نداشته باشید .

• تعداد نودهای مورد نیاز برای یک خانه یا اداره چقدر است ؟

این موضوع به متراژ فضا ، تعداد طبقات و جنس دیوارها بستگی دارد . به طور میانگین ، برای یک واحد آپارتمانی تا متراژ 120 متر یک پکیج دو تایی کافی است . اما برای خانه های بزرگ تر ، دوبلکس یا ساختمان هایی با دیوارهای بتنی ضخیم ، پکیج های سه تایی یا افزودن نود اضافی توصیه می شود .

• آیا تنظیمات و مدیریت روتر مش کار دشواری است ؟

خیر. برخلاف مودم های قدیمی که تنظیمات پیچیده ای داشتند ، روترهای مش امروزی دارای اپلیکیشن های بسیار ساده و کاربرپسند روی گوشی موبایل هستند که روند نصب و مدیریت دستگاه ها را قدم به قدم و به آسانی به شما آموزش می دهند .