چگونه کارت گرافیک را تمیز کنیم؟
اگر شما هم از آن دسته افرادی هستید که ساعت ها وقت خود را صرف بازی های ویدیویی سنگین ، رندر گرفتن پروژه های گرافیکی یا تدوین ویدیو می کنید ، قطعاً کارت گرافیک یا همان GPU ، ارزشمندترین دارایی سیستم شماست. اما آیا تا به حال به این فکر کرده اید که این قطعه قدرتمند چگونه نفس می کشد؟ کارت گرافیک ها برای خنک ماندن به جریان مداوم هوا نیاز دارند و با گذشت زمان ، به یک آهن ربای جذب گرد و غبار تبدیل می شوند. در این مقاله از فروشگاه اینترنتی زیبوکالا ، قرار است به صورت صفر تا صد و بدون هیچ پیچیدگی ، یاد بگیریم که چگونه کارت گرافیک را تمیز کنیم؟ تا پایان متن با ما همراه باشید.
چرا کارت گرافیک شما نیاز به نظافت دارد؟ (تأثیر گرد و غبار بر عملکرد)
تصور کنید در حال دویدن با ماسکی هستید که نیمی از آن با لایه ای از خاک پوشیده شده است. شما نفس کم می آورید ، سرعتتان پایین می آید و قلبتان با فشار بیشتری می زند تا اکسیژن کافی به بدنتان برسد. کارت گرافیک شما هم دقیقاً همین وضعیت را تجربه می کند. گرد و غبار ، به خصوص ترکیب آن با رطوبت محیط ، تبدیل به یک لایه عایق حرارتی روی هیت سینک (Heat Sink) می شود. هیت سینک ها مجموعه ای از پره های آلومینیومی هستند که وظیفه دفع گرما را دارند. وقتی این پره ها با لایه ای از پرز و غبار پوشیده شوند ، هوا نمی تواند از بین آن ها عبور کند. نتیجه این اتفاق ، بالا رفتن دمای چیپ اصلی است که باعث می شود فن ها با حداکثر سرعت بچرخند تا بتوانند دما را کنترل کنند. این یعنی صدای ناهنجار و کاهش عمر مفید فن ها.
علائم هشدار دهنده ، چه زمانی باید دست به کار شوید؟
بسیاری از کاربران صبر می کنند تا سیستم خاموش شود یا تصویر بدهد (Artifacts) ، اما شما نباید اجازه دهید کار به اینجا برسد. اگر سیستم شما علائم زیر را نشان می دهد ، وقت نظافت است:
- صدای غیر عادی فن : اگر صدای فن کارت گرافیک نسبت به ماه های اول خرید سیستم تغییر کرده و حالت “ویز ویز” یا “تلق تلق” پیدا کرده است.
- داغ کردن غیر منطقی : اگر دمای کارت گرافیک در محیط ویندوز (بدون اجرای برنامه خاصی) بیش از 45 تا 50 درجه سانتی گراد است.
- کاهش فریم در بازی ها : وقتی کارت گرافیک داغ می شود ، برای جلوگیری از سوختن ، قدرت پردازشی خود را به صورت خودکار کاهش می دهد که نتیجه آن افت ناگهانی فریم (Stuttering) در بازی است.
- بوی سوختگی ضعیف : گاهی اوقات گرد و غبار جمع شده روی قطعات الکترونیکی ، وقتی گرم می شوند بوی ناخوشایندی شبیه به سوختگی ایجاد می کنند.
آماده سازی ، قبل از شروع چه چیزهایی لازم داریم؟
برای یک نظافت اصولی ، نباید سراغ وسایل نظافت آشپزخانه بروید. اشتباه در انتخاب ابزار می تواند به بردهای الکترونیکی آسیب بزند. لیست ابزار مورد نیاز شما عبارت است از:
- اسپری هوای فشرده (Compressed Air): بهترین ابزار برای دور کردن غبار از نقاط غیر قابل دسترس. اگر در دسترس نیست ، می توانید از بلوور (دمنده) با قدرت پایین استفاده کنید.
- الکل ایزوپروپیل (ترجیحاً 99 درصد): این الکل خیلی سریع تبخیر می شود و ردی باقی نمی گذارد. به هیچ وجه از الکل طبی یا آب استفاده نکنید.
- مسواک با برس بسیار نرم: برای تمیز کردن پره های فن.
- دستمال میکروفایبر: دستمال هایی که پرز نمی دهند برای پاک کردن سطح برد عالی هستند.
- پیچگوشتی دقیق: ست پیچ گوشتی های ساعتی برای باز کردن کیس و کارت گرافیک.
- خمیر سیلیکون مرغوب: اگر قصد باز کردن هیت سینک را دارید ، باید حتماً خمیر تازه بزنید.
گام اول: ایمنسازی و جداسازی کارت گرافیک
هرگز و تحت هیچ شرایطی ، عملیات نظافت را در حالی که سیستم روشن است انجام ندهید. حتی حالت Sleep یا Hibernate هم کافی نیست.
- ابتدا سیستم را Shutdown کنید.
- کلید پشت پاور را روی صفر (خاموش) قرار دهید.
- کابل برق را از پشت کیس جدا کنید.
- برای تخلیه الکتریسیته ساکن بدن ، چند لحظه کیس فلزی را لمس کنید تا بار الکتریکی بدنتان تخلیه شود.
- کارت گرافیک را با دقت از اسلات PCIe جدا کنید. اکثر کارت ها یک قفل پلاستیکی کوچک دارند که باید آن را فشار دهید تا کارت آزاد شود.
گام دوم: نظافت اولیه و سطحی (روش ایمن برای همه)
اگر تجربه کافی ندارید یا کارت گرافیک شما هنوز دارای گارانتی است ، این مرحله برای شما بهترین گزینه است.
- کارت را در محیطی باز ببرید.
- با استفاده از اسپری هوای فشرده ، باد را با فواصل کوتاه به سمت هیت سینک بگیرید.
نکته : هرگز اجازه ندهید فن ها با فشار باد بیش از حد و به صورت غیر کنترل شده بچرخند. این کار مثل این است که موتور فن را به عنوان یک ژنراتور روشن کرده اید و این ولتاژ برگشتی می تواند به چیپ های روی برد آسیب بزند. حتماً پره فن را با انگشت یا یک وسیله پلاستیکی نگه دارید تا نچرخد.
گام سوم: نظافت عمیق (ویژه کاربران حرفه ای)
اگر کارت گرافیک قدیمی شده و دمای آن همچنان بالاست ، باید هیت سینک را جدا کنید.
- باز کردن پیچ ها : پیچ های پشت کارت گرافیک را با ترتیب ضربدری باز کنید. دقت کنید برخی پیچ ها ممکن است زیر برچسب های گارانتی باشند. (اگر گارانتی دارید ، در این مرحله توقف کنید!)
- جدا کردن هیت سینک : پس از باز کردن پیچ ها ، هیت سینک را به آرامی جدا کنید. احتمال دارد به دلیل خشک شدن خمیر سیلیکون ، هیت سینک کمی چسبیده باشد. با حرکت چرخشی ملایم آن را جدا کنید.
- تمیز کردن خمیر قدیمی : با یک دستمال بدون پرز و کمی الکل ایزوپروپیل ، خمیر خشک شده روی هسته گرافیک (GPU) و روی هیت سینک را کامل پاک کنید تا سطح فلز کاملاً تمیز شود.
- شستشوی پره های هیت سینک : حالا که هیت سینک جدا شده ، می توانید با مسواک نرم یا فشار باد ، تمام مسیرهای جریان هوا را تمیز کنید. این همان بخشی است که بیشترین غبار را در خود نگه می دارد.
گام چهارم : تعویض خمیر سیلیکون ، ترفندی برای کاهش 10 درجه ای دما
بسیاری فکر می کنند خمیر سیلیکون مادام العمر است ، اما این طور نیست. خمیر سیلیکون در طول زمان خشک می شود و خاصیت انتقال حرارت خود را از دست می دهد.
- یک مقدار به اندازه یک نخود کوچک از خمیر سیلیکون مرغوب را دقیقاً در مرکز چیپ گرافیک قرار دهید.
- نیازی نیست کل سطح را با کاردک پخش کنید ، فشار هیت سینک هنگام بستن پیچ ها ، به طور خودکار خمیر را به صورت یک لایه بسیار نازک و یکنواخت پخش می کند.
نکته: از خمیر های سیلیکون با رسانایی حرارتی بالا استفاده کنید. تفاوت بین یک خمیر ارزان قیمت و یک خمیر مرغوب می تواند تا 5 الی 10 درجه اختلاف دما ایجاد کند.
گام پنجم: اسمبل مجدد و تست نهایی
بعد از تمیزکاری و تعویض خمیر ، نوبت به بستن کارت می رسد.
- کابل فن را که جدا کرده بودید ، دوباره متصل کنید.
- هیت سینک را روی جایگاه خود قرار دهید.
- پیچ ها را به صورت ضربدری سفت کنید تا فشار به طور مساوی پخش شود.
- کارت را در اسلات مادربرد قرار دهید و از اتصال درست کابل های برق اطمینان حاصل کنید.
- پس از روشن کردن سیستم ، نرم افزاری مثل MSI Afterburner را باز کنید و در محیط بازی ، دمای کارت را زیر فشار مانیتور کنید. اگر همه مراحل را درست انجام داده باشید ، باید کاهش چشمگیر دما را مشاهده کنید.
دشمن گرد و غبار چیست؟
بهترین راه برای تمیز کردن کارت گرافیک ، کمتر کثیف شدن آن است. در ادامه چند راهکار ساده برای شما داریم:
- کیس های دارای فیلتر گرد و غبار: کیس های مدرن فیلترهای مغناطیسی دارند. این فیلتر ها را هر ماه یک بار جدا کنید و بشویید. در فروشگاه زیبوکالا مدل های متنوعی از کیس های دارای فیلتر ضد غبار موجود است که می تواند عمر قطعات شما را دوبرابر کند.
- محل قرارگیری کیس : کیس را روی فرش یا موکت قرار ندهید. فاصله کیس با زمین باید حداقل 10 سانتی متر باشد تا جریان هوای زیرین به خوبی برقرار شود.
- فشار هوای مثبت: سعی کنید تعداد فن های ورودی کیس (دمنده) بیشتر از فن های خروجی (مکش) باشد. این کار باعث ایجاد فشار مثبت می شود و اجازه نمی دهد هوا از درزهای غیر استاندارد کیس وارد شود.
آیا تمیز کردن کارت گرافیک گارانتی را باطل میکند؟
این یکی از پر تکرارترین سوالات مشتریان ما در زیبوکالا است. پاسخ کوتاه این است: بستگی به شرکت گارانتی کننده دارد. در بسیاری از برندها ، باز کردن پیچ های هیت سینک به معنای ابطال گارانتی است. اما باز کردن کیس و تمیز کردن سطحی پره های فن با باد ، معمولاً مشکلی ایجاد نمی کند. پیشنهاد ما در زیبوکالا این است: اگر کارت گرافیک شما هنوز گارانتی دارد ، هرگز آن را باز نکنید. از اسپری باد استفاده کنید و اگر دما همچنان بالاست ، آن را به نمایندگی مجاز گارانتی تحویل دهید تا خودشان سرویس کنند.
نتیجه گیری
کارت گرافیک یک قطعه پیچیده و حساس است. تمیز کردن آن ، فراتر از یک کار ساده ، یک اقدام تخصصی برای حفظ سرمایه شماست. با رعایت نکاتی که در این مقاله گفتیم ، می توانید سال ها از قدرت کارت گرافیک خود لذت ببرید. اگر در هر کدام از مراحل دچار تردید شدید یا احساس کردید به تجهیزات باکیفیت تر (مثل خمیر سیلیکون حرفه ای یا کیس های مهندسی شده) نیاز دارید ، حتماً به بخش محصولات زیبوکالا سر بزنید. ما همیشه بهترین گزینه ها را برای ارتقای سیستم شما در نظر گرفته ایم. به یاد داشته باشید ، سیستم شما مثل یک اتومبیل است ، همان طور که موتور خودرو نیاز به تعویض روغن دارد ، کارت گرافیک شما هم نیاز به “نفس کشیدن” دارد. با رعایت نظافت دوره ای ، جلوی هزینه های سنگین تعمیرات یا خرید دوباره قطعات را بگیرید. امیدواریم این راهنمای جامع زیبوکالا ، مسیر شما را برای داشتن یک سیستم خنک و پرقدرت روشن کرده باشد.
