هارد ساتا چیست؟

اگر تا به حال قصد ارتقای کامپیوتر یا لپ تاپ خود را داشته اید ، یا حتی اگر به دنبال جمع کردن یک سیستم اداری ، خانگی یا گیمینگ بوده اید ، بدون شک نام پورت و استاندارد ساتا ( SATA ) به گوشتان خورده است . هارد دیسک ها و حافظه های اس اس دی سال ها است که با این رابط به مادربرد متصل می شوند و بخش بزرگی از ذخیره سازی اطلاعات در دنیای دیجیتال را به دوش می کشند .

اما واقعا هارد ساتا چیست ؟ چه تفاوتی با نسل های قبلی مانند IDE یا فناوری های جدیدتر مثل NVMe دارد ؟ آیا در سال های اخیر خرید هارد یا اس اس دی ساتا هنوز ارزش دارد ؟ در این مقاله از فروشگاه اینترنتی زیبوکالا ، قصد داریم از صفر تا صد معماری ساتا ، نسل های مختلف آن ، تفاوت عملکرد در هارد های مکانیکی و درایو های وضعیت جامد ، کابل ها و اتصالات ، و در نهایت نکات کلیدی برای خرید و ارتقا را با بیانی ساده اما کاملا کاربردی بررسی کنیم .

هارد ساتا چیست؟

کلمه ساتا مخفف عبارت Serial Advanced Technology Attachment است . در واقع ساتا نوعی رابط استاندارد سخت افزاری برای انتقال اطلاعات میان مادربرد کامپیوتر و تجهیزات ذخیره سازی مثل هارد دیسک های معمولی ( HDD ) ، حافظه های خشک یا اس اس دی ( SSD ) و درایو های نوری ( مانند دی وی دی رایتر ) به شمار می رود .

پیش از پیدایش ساتا ، استانداردی به نام پاتا ( PATA ) یا همان IDE در سیستم ها استفاده می شد . اگر سیستم های قدیمی را به خاطر داشته باشید ، کابل های پهن و نواری خاکستری رنگی در کیس وجود داشت که فضای زیادی را اشغال می کرد و سرعت تبادل دیتای بسیار پایینی داشت . استاندارد ساتا برای برطرف کردن تمام این محدودیت ها پا به عرصه گذاشت و به یک استاندارد جهانی و بی رقیب برای سال های متوالی تبدیل شد .

تاریخچه و داستان شکل گیری پورت ساتا

برای درک بهتر چرایی موفقیت ساتا ، باید نگاهی به اوایل دهه دو هزار میلادی بیندازیم . در آن دوران ، تکنولوژی کامپیوتر با سرعت خیره کننده ای در حال پیشرفت بود ؛ پردازنده ها و رم ها جهش نسلی شگفت انگیزی را تجربه می کردند ، اما تجهیزات ذخیره سازی هنوز وابسته به کابل های موازی و حجیم IDE بودند .

پایان دوران پاتا ( PATA / IDE )

کابل های IDE دارای چهل یا هشتاد پین فیزیکی بودند و داده ها را به صورت موازی ( Parallel ) انتقال می دادند . انتقال موازی چندین چالش اساسی ایجاد می کرد :

1. تداخل امواج الکترومغناطیسی میان رشته سیم های نزدیک به هم .
2. افت شدید سیگنال در طول کابل های بلندتر .
3. محدودیت پهنای باند که حداکثر به صد و سی و سه مگابایت بر ثانیه می رسید .
4. کابل های نواری پهن که مانع گردش جریان هوا در داخل کیس می شدند و دمای قطعات را بالا می بردند .

ظهور انقلاب ساتا

در سال دو هزار و سه میلادی ، کنسرسیومی متشکل از بزرگان صنعت سخت افزار رابط ساتا را معرفی کرد . کلمه Serial به این معنا است که داده ها دیگر به شکل موازی و همزمان در چندین رشته سیم حرکت نمی کنند ، بلکه روی یک مسیر باریک و با فرکانس کاری فوق العاده بالاتر ارسال می شوند . این معماری نوآورانه باعث شد نویز الکترومغناطیسی تقریبا به صفر برسد ، طول کابل افزایش پیدا کند ، مصرف برق کمتر شود و مهم تر از همه ، سرعت انتقال داده ها چند برابر گردد .

بررسی دقیق نسل های مختلف ساتا ( SATA Generations )

استاندارد ساتا در طول حیات خود در سه نسل اصلی و چند نسخه جانبی توسعه پیدا کرده است . آشنایی با این نسل ها به شما کمک می کند هنگام ارتقای قطعات یا خرید هارد از فروشگاه هایی مثل زیبوکالا بدانید مادربرد شما چه پهنای باندی را پشتیبانی می کند .

1 . نسل اول : SATA 1.0 ( SATA 1.5Gb/s )

نسل ابتدایی ساتا در سال دو هزار و سه میلادی عرضه شد .

• پهنای باند تئوری : یک و نیم گیگابیت بر ثانیه ( 1.5Gbps ) .
• سرعت واقعی انتقال داده : حدود صد و پنجاه مگابایت بر ثانیه ( 150MB/s ) .
• این نسل یک پرش بزرگ نسبت به کابل های IDE به حساب می آمد و امکان استفاده از کابل های نازک هفت پین را برای اولین بار فراهم کرد .

2 . نسل دوم : SATA 2.0 ( SATA 3Gb/s )

در سال دو هزار و چهار ، نسل دوم با هدف هماهنگی بیشتر با پیشرفت هارد دیسک ها معرفی شد .

• پهنای باند تئوری : سه گیگابیت بر ثانیه ( 3Gbps ) .
• سرعت واقعی انتقال داده : نزدیک به سیصد مگابایت بر ثانیه ( 300MB/s ) .
• در این نسل قابلیتی حیاتی به نام NCQ ( Native Command Queuing ) اضافه شد که به هارد دیسک اجازه می داد درخواست های خواندن و نوشتن را اولویت بندی کند تا هد مکانیکی کمترین مسافت را برای خواندن سکتورها طی کند .

3. نسل سوم : SATA 3.0 ( SATA 6Gb/s )

در سال دو هزار و نه ، سریع ترین و تکامل یافته ترین نسل ساتا وارد بازار شد که تا به امروز نیز استاندارد اصلی درایو های ساتا است .

• پهنای باند تئوری : شش گیگابیت بر ثانیه ( 6Gbps ) .
• سرعت واقعی انتقال داده : در حدود پانصد و پنجاه تا ششصد مگابایت بر ثانیه ( 550MB/s الی 600MB/s ) .
• نسل سوم بستر اصلی رشد حافظه های SSD اولیه بود و بازدهی مصرف انرژی و قابلیت هات پلاگ ( Hot Plug ) را به اوج رساند .

ویژگی سازگاری به عقب ( Backward Compatibility )

یکی از بزرگ ترین محاسن استاندارد ساتا ، سازگاری کامل نسخه های مختلف با یکدیگر است . به عنوان مثال ، اگر شما یک اس اس دی مجهز به رابط SATA 3.0 را به یک مادربرد قدیمی با پورت SATA 2.0 متصل کنید ، سیستم بدون هیچ مشکلی بالا می آید و کار می کند . تنها تفاوت این است که سرعت درایو شما محدود به حداکثر پهنای باند پورت مادربرد ( یعنی سیصد مگابایت بر ثانیه ) خواهد بود .

هارد مکانیکی ساتا ( SATA HDD ) در برابر حافظه خشک ساتا ( SATA SSD )

بسیاری از کاربران واژه ” هارد ساتا ” را هم برای هارد های قدیمی و هم حافظه های جدید استفاده می کنند ، در حالی که این دو تفاوت ساختاری عظیمی با یکدیگر دارند . ساتا صرفا درگاه ارتباطی است ، اما رسانه ذخیره سازی می تواند HDD یا SSD باشد .

هارد دیسک مکانیکی ساتا ( Hard Disk Drive )

هارد های سنتی از دیسک های گردان مغناطیسی ( Platter ) ، یک موتور اسپیندل و یک هد متحرک مکانیکی تشکیل شده اند .

1. نحوه کارکرد : دیسک ها با سرعت های پنج هزار و چهارصد ( 5400RPM ) یا هفت هزار و دویست دور در دقیقه ( 7200RPM ) می چرخند و هد مکانیکی اطلاعات مغناطیسی را روی سکتورها می خواند و می نویسد .
2. سرعت عملی : حتی بهترین هارد های مکانیکی بازار به دلیل محدودیت فیزیکی دوران دیسک ، سرعتی فراتر از صد و پنجاه تا دویست مگابایت بر ثانیه ارائه نمی دهند . بنابراین یک هارد مکانیکی حتی نمی تواند از تمام پتانسیل پورت SATA 2.0 بهره برداری کند ، چه برسد به SATA 3.0 .
3. نقاط قوت : ظرفیت فوق العاده بالا با قیمت بسیار اقتصادی ، مناسب برای آرشیو فیلم ، دیتای پشتیبان و دوربین های مدار بسته .
4. نقاط ضعف : حساس به ضربه فیزیکی و شوک ، زمان تاخیر بالا ( Latency ) در دسترسی تصادفی ، صدای چرخش موتور ، ایجاد گرما و مصرف برق بیشتر .

درایو وضعیت جامد ساتا ( Solid State Drive )

اس اس دی های ساتا هیچ قطعه متحرکی ندارند و از تراشه های نیمه هادی فلش ناند ( NAND Flash ) برای ذخیره دیتا استفاده می کنند .

1. نحوه کارکرد : تبادل الکتریکی مستقیم دیتا بدون نیاز به حرکت مکانیکی بازو یا چرخش دیسک .
2. سرعت عملی : اس اس دی های 2 . 5 اینچی ساتا می توانند سرعت خواندن و نوشتن پیوسته را تا حدود پانصد و سی الی پانصد و شصت مگابایت بر ثانیه پر کنند و سقف پهنای باند SATA 3.0 را اشباع سازند .
3. نقاط قوت : زمان دسترسی ( Access Time ) تقریبا آنی ، مقاومت بالا در برابر تکان و لرزش ، بی صدا بودن مطلق ، مصرف برق بسیار ناچیز ، بارگذاری ویندوز در چند ثانیه .
4. نقاط ضعف : قیمت به ازای هر گیگابایت بیشتر از هارد معمولی ، تعداد دفعات نوشتن مشخص برای سلول های حافظه ( TBW ) .

انواع پورت ها و کابل های رابط ساتا

در دنیای سخت افزار ، کابل ها و اتصالات ساتا ویژگی های منحصر به فردی دارند که در هنگام اسمبل یا ارتقای سیستم باید با آن ها آشنا باشید .

• کابل دیتای ساتا ( SATA Data Cable )

این کابل باریک دارای هفت پین فیزیکی است . طراحی کانکتور به صورت فرم L شکل است تا از اتصال اشتباه یا برعکس جا زدن آن جلوگیری شود . کابل های دیتا در رنگ های قرمز ، مشکی ، آبی یا زرد تولید می شوند و حداکثر طول مجاز استاندارد آن ها یک متر است . برخی از مدل ها دارای ضامن فلزی ( Latch ) هستند که مانع لق شدن یا جدا شدن ناگهانی کابل از سوکت مادربرد می شود .

• کابل برق ساتا ( SATA Power Cable )

تغذیه درایو های ساتا از طریق یک کانکتور پانزده پین تخت صورت می گیرد که مستقیما از منبع تغذیه ( Power Supply ) خارج می شود . این کانکتور ولتاژهای سه و سه دهم ولت ، پنج ولت و دوازده ولت را برای راه اندازی برد الکترونیکی و موتور هارد تامین می کند .

• کابل eSATA ( ساتا خارجی )

در گذشته برای اتصال هارد های اکسترنال به مادربرد بدون افت سرعت یو اس بی های قدیمی ، درگاهی با نام eSATA ابداع شد . این پورت تا حد زیادی شبیه ساتا بود اما پوشش فیزیکی مقاومی برای اتصال و جدا سازی مکرر در خارج از کیس داشت . امروزه استاندارد های مدرن USB 3.2 و تاندربولت تا حد زیادی جایگزین eSATA شده اند .

• رابط mSATA و ساتا اکسپرس

قبل از رواج یافتن اس اس دی های M.2 فعلی ، در لپ تاپ های باریک و برخی مادربردها پورتی به اسم mSATA ( Mini-SATA ) به کار گرفته می شد که همان پروتکل ساتا را در ابعادی بسیار کوچک و شبیه کارت های وای فای ارائه می داد . بعد از آن نیز SATA Express با ترکیب ساتا و PCIe به مدت کوتاهی مطرح شد که به سرعت منسوخ گردید .

فرم فاکتورها و ابعاد فیزیکی درایو های ساتا

وقتی قصد خرید یک هارد دیسک یا درایو ذخیره ساز ساتا را دارید ، باید بدانید ابعاد فیزیکی کیس یا لپ تاپ شما پذیرای چه سایزی است .

فرم فاکتور 3 . 5 اینچی ( هارد دیسک های دسکتاپ و سرور )

1. اندازه استاندارد برای کامپیوتر های رومیزی ، کیس های خانگی ، ورک استیشن ها و دستگاه های ضبط دوربین مداربسته ( DVR / NVR ) .
2. به دلیل فضای فیزیکی بزرگ تر ، ظرفیت های خیره کننده ای از یک ترابایت تا بیش از بیست و چهار ترابایت در این فرم فاکتور تولید می شوند .
3. نیازمند برق دوازده ولت بوده و فقط در کیس های کامپیوتر یا باکس های هارد آداپتور دار قابل استفاده هستند .

فرم فاکتور 2 . 5 اینچی ( هارد های لپ تاپی و انواع SSD )

1. ابعاد استاندارد برای لپ تاپ ها ، کامپیوتر های کوچک ( Mini PC ) و کنسول های بازی مانند پلی استیشن چهار .
2. ضخامت آن ها معمولا هفت میلی متر یا نه و نیم میلی متر است .
3. تقریبا صد در صد اس اس دی های ساتا در همین ابعاد 2 . 5 اینچی روانه بازار می شوند .
4. فقط به برق پنج ولت نیاز دارند و حرارت بسیار کمتری تولید می کنند .

جدول مقایسه جامع نسل های ساتا و تکنولوژی های ذخیره سازی

برای داشتن دیدی شفاف از سرعت و کارایی ، جدول زیر مشخصات فنی مهم را خلاصه کرده است :

مقایسه هارد ساتا با NVMe ؛ چرا سرعت ها این قدر متفاوت است ؟

یکی از متداول ترین سوالات کاربران این است : اگر ساتا خوب است ، چرا همه از سرعت خارق العاده حافظه های NVMe صحبت می کنند ؟

پاسخ در نوع معماری ارتباطی و محدودیت فیزیکی خود پروتکل ساتا نهفته است .

• پروتکل ارتباطی ( AHCI در برابر NVMe )

ساتا از پروتکل نرم افزاری قدیمی به نام AHCI ( Advanced Host Controller Interface ) استفاده می کند . این پروتکل در دورانی طراحی شد که هارد های مکانیکی کند حاکم بازار بودند . رابط AHCI تنها از یک صف دستورات ( Command Queue ) با عمق سی و دو دستور پشتیبانی می کند .

در مقابل ، پروتکل مدرن NVMe ( Non-Volatile Memory Express ) اختصاصا برای تراشه های پر سرعت فلش و پردازنده های چند هسته ای خلق شده است . این پروتکل توانایی پردازش همزمان شصت و چهار هزار صف ، که هر کدام شامل شصت و چهار هزار دستور است را دارد.

• تفاوت مسیر سخت افزاری

درایو های ساتا داده ها را از طریق باس ساتا و چیپست مادربرد به پردازنده می فرستند . اما درایو های NVMe به شیارهای مستقیم خطوط PCI Express متصل می شوند که مسیر مستقیم با پردازنده مرکزی ( CPU ) دارند . به همین دلیل زمان تاخیر در حافظه های NVMe چند برابر کمتر از ساتا است .

• تجربه کاربر در واقعیت

با وجود ارقام شگفت انگیز تست های سرعت ( بنچمارک ها ) ، آیا برای استفاده روزمره ساتا ضعیف است ؟

پاسخ خیر است . اگر هدف شما وب گردی ، تماشای فیلم ، کار با نرم افزارهای اداری یا کارهای سبک روزمره باشد ، تفاوت لود شدن سیستم میان یک SSD ساتا و یک SSD NVMe تنها در حد یک یا دو ثانیه است . چشمگیرترین ارتقا همیشه هنگام گذار از هارد دیسک گردان به سمت اس اس دی رخ می دهد ؛ پس از آن ، تفاوت میان ساتا و NVMe بیشتر برای ادیتورهای ویدیوهای سنگین ، رندرهای سه بعدی و بازی های روز با گرافیک بالا محسوس خواهد بود .

کاربرد های ایده آل هارد ساتا در دنیای امروز

با وجود پیشرفت های خیره کننده حافظه های مبتنی بر شکاف M.2 ، شاید فکر کنید دوران درایو های ساتا به سر آمده است ؛ اما این تصوری کاملا اشتباه است . هارد ها و اس اس دی های ساتا هنوز ستون فقرات زیرساخت های متعددی هستند :

• آرشیو داده های حجیم و فایل سرورها

برای ذخیره فایل های حجیم مثل پروژه های آرشیوی ، فیلم های با کیفیت بالا و پشتیبان گیری دیتابیس ها ، هیچ انتخابی از نظر اقتصادی توانایی رقابت با هارد دیسک های 3 . 5 اینچی ساتا را ندارد . خرید یک هارد مکانیکی ساتا با ظرفیت های چهار ، هشت یا شانزده ترابایت هزینه ای به مراتب کمتر از اس اس دی ها با همان حجم خواهد داشت .

• سیستم های نظارت تصویری و دوربین مداربسته

دستگاه های DVR و NVR بیست و چهار ساعته در حال ذخیره ویدیو هستند . هارد های ساتا با رده بندی نظارتی ( Surveillance ) نظیر سری های تخصصی بنفش وسترن دیجیتال یا اسکای هاوک سیگیت ، بر پایه درگاه ساتا فعالیت می کنند و برای ضبط مداوم و بی وقفه اطلاعات بهینه سازی شده اند .

• احیای سیستم ها و لپ تاپ های قدیمی

میلیون ها لپ تاپ و مادربرد در سرتاسر جهان وجود دارند که فاقد شیار مدرن M.2 هستند ، اما سوکت ساتا دارند . اگر لپ تاپ یا کامپیوتر قدیمی شما کند شده است ، ساده ترین و ارزان ترین راه زنده کردن آن ، جایگزین کردن هارد قدیمی با یک اس اس دی 2 . 5 اینچی ساتا است . سرعت بالا آمدن سیستم عامل و باز شدن برنامه ها با این تعویض ساده دگرگون خواهد شد .

• ذخیره ساز های متصل به شبکه ( سیستم های NAS )

دستگاه های نس ( NAS ) که برای اشتراک فایل میان چند کاربر در شرکت ها و منازل استفاده می شوند ، از چیدمان چندین هارد ساتا به صورت پیکربندی های RAID بهره می برند . این رابط به شما اجازه می دهد ده ها ترابایت فضای ذخیره سازی متمرکز و امن ایجاد کنید .

کد بندی رنگی در هارد های دیسکی ساتا به چه معنا است ؟

اگر برای خرید هارد دیسک ساتا به بازار سخت افزار یا وب سایت های فروشگاهی تخصصی مثل زیبوکالا سر زده باشید ، متوجه می شوید که شرکت های بزرگی مثل وسترن دیجیتال ( Western Digital ) محصولات خود را با برچسب های رنگی متمایز عرضه می کنند . این رنگ ها تصادفی نیستند و کاربرد هارد را مشخص می سازند :

1. برچسب آبی ( Blue ) : هارد های عمومی برای کامپیوتر های خانگی و اداری ؛ تعادل عالی میان قیمت مناسب و عملکرد روزمره .
2. برچسب سبز ( Green ) : تمرکز بر مصرف انرژی بسیار پایین و تولید حداقل گرما ؛ سرعت دور موتور این هارد ها معمولا پایین تر بوده و امروزه بیشتر با اس اس دی های ارزان جایگزین شده اند .
3. برچسب مشکی ( Black ) : هارد های پرسرعت برای گیمرها و امور مهندسی ؛ سرعت چرخش هفت هزار و دویست دور در دقیقه و بافر بزرگ تر به همراه دوام طولانی تر .
4. برچسب قرمز ( Red ) : طراحی شده اختصاصی برای سیستم های ذخیره سازی تحت شبکه ( NAS ) ؛ دارای فریم ویر ویژه برای فعالیت پیوسته و مقاومت در برابر لرزش های کیس های چند هارده .
5. برچسب بنفش ( Purple ) : هارد های تخصصی سیستم های مداربسته ؛ مهندسی شده برای نوشتن بی وقفه تصویر بدون پرش یا از دست رفتن فریم .
6. برچسب طلایی ( Gold ) : هارد های فوق حرفه ای سطح انترپرایز برای مراکز داده و سرورها ؛ دارای بیشترین نرخ تاب آوری و طول عمر مفید .

راهنمای گام به گام نصب هارد ساتا روی کیس کامپیوتر

نصب درایو های ساتا یکی از ساده ترین مراحل مونتاژ کامپیوتر است . با رعایت چند نکته ایمنی می توانید خودتان این کار را در منزل انجام دهید :

• مرحله اول : نکات ایمنی پیش از شروع

ابتدا کامپیوتر را به طور کامل خاموش کنید و کابل دوشاخه برق را از پریز جدا کنید . کلید پاور را چند بار فشار دهید تا برق ذخیره شده در خازن های مادربرد کاملا تخلیه شود . دست خود را به بدنه فلزی رنگ نشده کیس بزنید تا بار الکتریسیته ساکن بدن شما تخلیه گردد .

• مرحله دوم : جای گذاری در محفظه کیس

درب کناری کیس را باز کنید . محفظه مخصوص هارد های 3 . 5 اینچی یا براکت های 2 . 5 اینچی را پیدا کنید . هارد را به آرامی درون شیار بلغزانید و با پیچ های مخصوص محکم کنید تا لرزش موتور در کیس صدا ایجاد نکند .

• مرحله سوم : اتصال کابل دیتا و برق

یک سر کابل باریک دیتای ساتا را به درگاه L شکل پشت هارد وصل کنید و سر دیگر را به یکی از پورت های ساتا روی مادربرد متصل نمایید ( ترجیحا پورت شماره صفر یا یک مادربرد ) . سپس کابل پانزده پین منبع تغذیه ( کابل برق ساتا ) را با دقت و بر اساس جهت شیار L به پشت هارد وصل کنید .

• مرحله چهارم : پیکربندی نرم افزاری در ویندوز

پس از بستن درب کیس و روشن کردن کامپیوتر ، اگر هارد نو باشد در پوشه This PC نمایش داده نمی شود . نگران نباشید ؛ مراحل زیر را طی کنید :

1. روی منوی استارت کلیک راست کنید و گزینه Disk Management را انتخاب نمایید .
2. پنجره ای برای مقدار دهی اولیه دیسک ( Initialize Disk ) باز می شود . برای هارد های مدرن حتما استاندارد GPT را انتخاب کنید .
3. روی فضای مشکی رنگ هارد جدید که با عنوان Unallocated مشخص است کلیک راست کرده و گزینه New Simple Volume را بزنید.
4. مراحل ویزارد را جلو بروید ، حرف درایو را مشخص کنید و فرمت فایل سیستم را روی NTFS قرار دهید تا هارد شما آماده ذخیره سازی فایل ها شود .

مشکلات رایج هارد های ساتا و نحوه عیب یابی آن ها

هارد های ساتا با وجود پایداری بالا ، گاهی دچار مشکلاتی می شوند که در صورت آگاهی می توانید پیش از سوختن کامل هارد ، داده های خود را نجات دهید .

• شناخته نشدن هارد در بایوس یا سیستم عامل

1. بررسی اتصالات فیزیکی : کابل دیتای ساتا ممکن است در اثر جا به جایی کیس لق شده باشد یا سوکت پورت آن دچار شکستگی ظریف شود . کابل را تعویض کنید یا از یک پورت دیگر مادربرد استفاده کنید .
2. بررسی کابل پاور : اطمینان حاصل کنید که کانکتور برق به درستی متصل شده و پاور توان کافی برای تامین برق را دارد . با لمس بدنه هارد مکانیکی باید لرزش خفیف چرخش دیسک احساس شود .

• صدای تق تق یا غژغژ غیرعادی ( Click of Death )

اگر هارد دیسک مکانیکی شما صدای ضربه های متوالی می دهد و سیستم ناگهان فریز می شود ، نشانه ای قطعی از گیر کردن مکانیکی هد یا خرابی سکتورهای بحرانی است . در این حالت فورا سیستم را خاموش کنید و از روشن کردن مجدد آن خودداری نمایید تا آسیب فیزیکی به دیسک بیشتر نشود و دیتای شما از دست نرود .

• کندی شدید سرعت و استفاده صد در صدی دیسک در ویندوز

در بخش تسک منیجر ( Task Manager ) ویندوز ، اگر مشاهده کردید درصد کارکرد دیسک روی عدد صد در صد قفل شده است ، می تواند دلایل زیر را داشته باشد :

1. وجود سکتورهای خراب ( Bad Sector ) روی هارد دیسک .
2. خرابی کابل دیتای ساتا و بروز خطاهای مکرر انتقالی ( CRC Errors ) .
3. استفاده از هارد مکانیکی برای درایو ویندوز ده یا یازده ؛ این سیستم عامل ها به دلیل پردازش های پس زمینه سنگین نیازمند اس اس دی هستند .

با نرم افزارهایی مانند CrystalDiskInfo یا HD Tune می توانید سلامت سلامت پارامترهای SMART هارد خود را بررسی کنید . اگر وضعیت هارد در حالت Caution یا Warning بود ، بی درنگ از تمام اطلاعات مهم تان بکاپ بگیرید .

نکات کلیدی و طلایی هنگام خرید درایو های ساتا

اگر قصد افزودن فضای ذخیره سازی دارید ، توصیه می کنیم موارد زیر را در نظر داشته باشید تا انتخابی دقیق و ماندگار انجام دهید :

• تفکیک درایو ویندوز از درایو آرشیو :

بهترین فرمول اقتصادی برای اکثر کاربران این است که یک حافظه SSD ( حتی ساتا ) با ظرفیت حداقل دویست و پنجاه تا پانصد گیگابایت برای نصب ویندوز و نرم افزارها خریداری کنند ، و در کنار آن یک هارد دیسک مکانیکی ساتا با ظرفیت یک یا دو ترابایت برای ذخیره سازی فیلم ها و فایل های شخصی نصب نمایند . این ترکیب سرعت بسیار بالا و حجم زیاد را همزمان و با کمترین هزینه به شما هدیه می دهد .

• بررسی تکنولوژی ضبط در هارد های دیسکی ( CMR در برابر SMR ) :

هنگام خرید هارد دیسک های حجیم دقت کنید که از فناوری CMR ( روش ضبط مرسوم ) استفاده شده باشد یا SMR ( ضبط به روش کاشی کاری شده ) . هارد های SMR ارزان تر هستند اما سرعت نوشتن تصادفی آن ها بسیار پایین است و برای کارهای سنگین پیشنهاد نمی شوند . هارد های CMR برای امور مختلف و سیستم های ذخیره ساز عملکرد پایدارتری دارند .

• گارانتی معتبر و اصالت کالا :

به دلیل فراوانی کالاهای ریفربیشد ( دست دوم تمیز شده و کارکرده ) در بازار هارد ، همواره تجهیزات حساس ذخیره سازی را از مراکز تخصصی و معتبر با گارانتی های پاسخگو مانند زیبوکالا تهیه نمایید تا از نو بودن واقعی دیسک و عدم کارکرد قبلی آن مطمئن باشید .

• کیفیت کابل ها را دست کم نگیرید :

بسیاری از افت سرعت ها و هنگ کردن های بی دلیل سیستم ها به کابل های ساتا فوق العاده بی کیفیت و ارزان قیمت بازار برمی گردد . از کابل های دارای شیلد مناسب و ضامن قفل فلزی استفاده کنید تا قطعی تصادفی رخ ندهد .

نتیجه گیری

رابط ساتا ( SATA ) یکی از ماندگار ترین و اثرگذار ترین استاندارد های تاریخ رایانه است . با وجود این که فناوری های فوق سریع بر پایه NVMe امروزه تاج پادشاهی سرعت را در دست دارند ، اما هارد ها و اس اس دی های مجهز به رابط ساتا به این زودی ها از صحنه فناوری حذف نخواهند شد .

هارد دیسک های مکانیکی ساتا به لطف ظرفیت های بی نظیر و بهای تمام شده اقتصادی ، هنوز پادشاه بی منازع ذخیره سازی امن و حجیم داده ها هستند ، و حافظه های اس اس دی 2 . 5 اینچی ساتا نیز به عنوان فرشته نجات سیستم های اداری و لپ تاپ های نسل قبلی عمل می کنند . آگاهی از جزئیات این تکنولوژی به شما کمک می کند تا هنگام ارتقا یا خرید قطعات ، هوشمندانه تر تصمیم بگیرید و بدون پرداخت هزینه های اضافی ، بالاترین بازدهی را از سیستم خود دریافت کنید .

سوالات متداول

• آیا می توان هارد 3 . 5 اینچی کامپیوتر را روی لپ تاپ نصب کرد ؟

خیر ، هارد های 3 . 5 اینچی به دلیل ابعاد بزرگ فیزیکی و نیاز ضروری به برق دوازده ولت درون محفظه کوچک لپ تاپ جا نمی گیرند . لپ تاپ ها تنها از درایو های 2 . 5 اینچی با ولتاژ پنج ولت پشتیبانی می کنند . البته می توانید با تهیه یک قاب یا باکس هارد 3 . 5 اینچی مجهز به آداپتور برق خارجی ، آن را از طریق پورت یو اس بی به لپ تاپ متصل کنید .

• تفاوت پورت SATA با رابط SAS چیست ؟

رابط SAS ( Serial Attached SCSI ) برادر بزرگ تر و سروری استاندارد ساتا است . درگاه ساس سرعت انتقال بالاتر ، امکان اتصال دو کابل به یک هارد ( Dual Port ) برای ایجاد افزونگی دیتا و اطمینان کاری بسیار بالاتری در پردازش های شبانه روزی سنگین دارد . شما می توانید درایو های ساتا را به مادربردهای سروری SAS وصل کنید ، اما هارد های SAS به دلیل طراحی شیار کانکتور و پروتکل های خاص به مادربرد های معمولی خانگی متصل نمی شوند .

• حالت AHCI در بایوس چیست و چه فرقی با IDE دارد ؟

تنظیمات کنترلر هارد در بایوس مادربرد معمولا شامل گزینه های IDE و AHCI است . اگر این گزینه روی IDE باشد ، هارد یا اس اس دی شما سرعت بسیار پایینی خواهد داشت و فناوری هایی مثل NCQ غیرفعال می شوند . همواره مطمئن شوید کنترلر مادربرد شما روی حالت AHCI تنظیم شده است تا بتوانید از حداکثر پهنای باند ساتا استفاده کنید .

• آیا طول کابل ساتا روی افت سرعت تاثیرگذار است ؟

بر اساس مشخصات استاندارد ، حداکثر طول استاندارد مجاز برای یک کابل دیتای ساتا یک متر است . تا زمانی که طول کابل زیر این مقدار باشد ، افت سرعت محسوسی دیده نمی شود ؛ با این وجود پیشنهاد می شود درون کیس از کوتاه ترین کابل استاندارد ممکن ( مثلا کابل های سی یا چهل سانتی متری ) استفاده کنید تا علاوه بر عبور تمیز جریان هوا ، نرخ ایجاد نویز الکترومغناطیسی کاهش یابد .